Category Archives: Ο ΦΙΛΙΣΤΩΡ

Μνήμες Σουφλίου 2

SOYFLIEFIMERIOSΟ εφημέριος του ιερού ναού Αγίου Αθανασίου κοινοποιεί την απόφαση του Γερμανικής Στρατιωτικής Διοικήσεως για την κατάσχεση προϊόντων και πρώτων υλών μεταξιού προς όφελος του ‘Γ Ράϊχ (1943) – Από το λεύκωμα «Μνήμες Σουφλίου» του Ζήση Φυλλαρίδη

Παναγιώτης Κροκίδας, προϊστάμενος στα ΓΑΚ Ροδόπης: «Χάθηκε πολύτιμο αρχειακό υλικό»

IMG_1481Ο Παναγιώτης Κροκίδας είναι  προϊστάμενος τέσσερα χρόνια στα Γενικά Αρχεία του Κράτους ( ΓΑΚ) Ροδόπης στην πόλη της Κομοτηνής. Μιλά για την προσπάθεια που γίνεται, για την  διαφύλαξη του αρχειακού υλικού και τονίζει: «Προσπαθούμε να μάθει ο κόσμος το χώρο, να έρθει, να βρει, να διαβάσει, να μελετήσει. Έχουμε ξεκινήσει μια συνεργασία  με την Wikipedia στα πρότυπα των αρχείων του εξωτερικού.»

 

Παναγιώτης Κροκίδας, προϊστάμενος  στα ΓΑΚ Ροδόπης:

«Χάθηκε πολύτιμο  αρχειακό υλικό»

Τέσσερα χρόνια προϊστάμενος στα ΓΑΚ Ροδόπης, τι έχετε πετύχει με τους συνεργάτες σας;

Π.Κ.:Έχουμε αυξήσει τον όγκο του αρχειακού υλικού, έχουμε ήδη πραγματοποιήσει δύο πετυχημένες εκθέσεις φωτογραφικού αρχειακού υλικού και εγγράφων  σε συνεργασία με το Δήμο Κομοτηνής, τη Σχολή Αρχιφυλάκων και τη Μητρόπολη. Προσπαθούμε να μάθει ο κόσμος το χώρο, να έρθει, να βρει, να διαβάσει, να μελετήσει. Έχουμε ξεκινήσει μια συνεργασία  με την Wikipedia στα πρότυπα των αρχείων του εξωτερικού και έχουμε παγιώσει τη συνεργασία με το Δ.Π.Θ. φιλοξενώντας κάθε χρόνο φοιτητές για πρακτική άσκηση.

Έγινε συνείδηση στους ντόπιους ότι το παλιό δεν είναι σκουπίδι και άχρηστο υλικό;

Π.Κ.:Όχι, ακόμα. Ίσως έχει γίνει συνείδηση στους ιδιώτες, αλλά στις δημόσιες υπηρεσίες δυστυχώς παρατηρούνται ακόμη κακοδαιμονίες του τύπου: «Δεν ασχολούμαστε και πολύ με το αρχείο», «Πετάμε και μόνοι μας όσα είναι παλιά». Γενικά δεν έχει γίνει συνείδηση στις παλιότερες γενιές υπαλλήλων.

Χάθηκε υλικό;

Π.Κ.:Ναι χάθηκε πολύτιμο  αρχειακό υλικό! Πολύτιμες πληροφορίες που δεν θα γίνουν γνωστές.

Πόσες χιλιάδες έγγραφα έχουν βρει καταφύγιο εδώ;

Π.Κ.:Δεν μπορώ να το υπολογίσω, ούτε καν σε γραμμικά μέτρα. Είναι χιλιάδες. Ήδη βρισκόμαστε στο τρίτο αρχειοστάσιο και έχουμε ακόμα πολύ δουλειά.

Σημαντικότερη πληροφορία που εντοπίσατε και σας εντυπωσίασε;

Π.Κ.:Κάποια βουλγαρικά έγγραφα, αρκετά έγγραφα. Υπήρχε  η άποψη ότι τα βουλγαρικά αρχεία έχουν καταστραφεί. Πρόσφατα διάβασα κάποιες δηλώσεις να κρατήσουν την ελληνική υπηκοότητα κατά τη διάρκεια της κατοχής οι κάτοικοι του χωριού Προσκυνητές. Γίνεται βομβαρδισμός πληροφοριών ν εδώ μέσα, όποιον φάκελο ανοίγει κανείς βρίσκει και κάτι καινούργιο.

Ο ήρωας αεροπόρος του ’40…

aeroplanoΟ 88χρονος Βαγγέλης Χατζόπουλος θυμάται ακόμη και τώρα έναν συμπολεμιστή του στο Αλβανικό Έπος, τον αεροπόρο Σπύρο Κοβατζή. Ήταν είκοσι χρονών παλικάρι, αλλά δεν δίσταζε να αντιμετωπίζει  δεκάδες ιταλικά αεροσκάφη. Εκείνος έχασε τη ζωή του, και ο συμπολεμιστής του από το Τυχερό Έβρου, ο Βαγγέλης Χατζόπουλος θυμάται ακόμη με κάθε λεπτομέρεια τις ηρωικές στιγμές της νιότης. «Δεν φοβηθήκαμε στιγμή στη ζωή μας» δηλώνει ο ίδιος και δακρύζει κάθε φορά που θυμάται τον άγνωστο  ήρωα αεροπόρο από το Σουφλί.  «Μια ζωή ακόμη θα ήθελα για να διηγηθώ τις στιγμές εκείνες.» λέει για το Αλβανικό Έπος και συμπληρώνει:  «Ήμασταν γεροί, έξυπνοι και δεν φοβόμασταν καθόλου. Δεν φοβηθήκαμε στιγμή στη ζωή μας, αυτό έχω να το λέω.» Το 1940-41 ρέθηκε στην περιοχή  «τρία Αυγά», χειριζόταν ένα  αντι-αεροπορικό. «Ο Σπύρος Κοβατζής μας βοηθούσε πολύ. Πέντε ιταλικά σμήνη να ερχόταν τα  αντιμετώπιζε όλα, τέτοιο πράγμα δεν ξαναείδα με τα μάτια μου.» Σύμφωνα με τον συμπολεμιστή του: ««Τον έβαλαν στο μάτι» οι Ιταλοί, οι απώλειες που μετρούσαν εξ αιτίας του ήταν πάρα πολλές και κατέρριψαν το αεροπλάνο του.» Ο συγκυβερνήτης του ήταν από τα Λάβαρα , ονομάζονταν  Τσέρης, αυτός  πρόλαβε και εγκατέλειψε το αεροπλάνο με το αλεξίπτωτο. Ο Κοβατζής κάηκε ζωντανός, δεν εγκατέλειψε το αεροπλάνο του.«Κάναμε παρέα. Μάλιστα μια φορά που είχαμε μείνει από τροφές ήταν ο μόνος που ρίσκαρε και την ζωή του ακόμη για να μας ρίξει λίγες γαλέτες. Μας έσωσε άπειρες φορές. Ήταν συνέχεια με το χαμόγελο στα χείλη. Δεν φοβόταν ποτέ. Πριν τη μάχη έλεγε: «Άντε, πάμε τώρα  να ξεμπερδεύουμε με τους Ιταλούς και συνεχίζουμε μετά την κουβέντα».» Με τον συγκυβερνήτη του ηρωικού αεροπόρου συναντήθηκαν αργότερα στο Τορόντο. «Γίναμε φίλοι για να μιλάμε και οι δυο συνέχεια για τον αεροπόρο ήρωα μας. Δεν είχε προλάβει να δημιουργήσει οικογένεια, ήταν είκοσι χρονών παλικάρι. Λένε ότι η μάνα του είπε στο μνημόσυνο του γιου της: « Χάρηκα που έκανα ένα τέτοιο δώρο στην πατρίδα». Ήθελα να τη  βρω, δεν τα κατάφερα. Ήθελα να πω σε κάποιον από την οικογένεια,  πόσο μεγάλος ήρωας ήταν! Οι Γερμανοί αργότερα σκότωσαν και τον αδερφό του, ήταν  φωτογράφος,  τον κατηγόρησαν  για κατασκοπία και τον εκτέλεσαν.»

Ο αγωνιστής του 40 επέστρεψε ζωντανός και στα μετέπειτα χρόνια ταξίδεψε σχεδόν σε όλο τον κόσμο . «Έζησα και στον Τορόντο του Καναδά. Σαν την Ελλάδα δεν βρήκα όμορφο τόπο.» Από όλα αυτά τα χρόνια κρατά τον αγώνα.  «Αν ξέρω κάτι καλά είναι να δουλεύω , δεν έχω σταματήσει στιγμή να δουλεύω. Δεν την φοβάμαι τη δουλειά.»   Και από τα χρόνια της νιότης;  «Ότι παίζαμε τα χρόνια μας σαν κομπολόγια δεν φοβόμασταν τίποτα, τη ζούσαμε τη ζωή.» Άνθρωποι που ζούσαν τη ζωή τους, μα και όταν χρειάστηκε δεν δίστασαν, πάνω στον ανθό της νιότης τους, να την παίξουν κορώνα γράμματα κι αν χρειαστεί να την θυσιάσουν.

 

Οι πληγές του εμφυλίου…

ΕΜΦΥΛΙΟΣ ΑΝΤΑΡΤΕΣ ΣΤΑ ΠΕΡΙΧΩΡΑ ΤΗΣ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣΠαιδιά του «παιδομαζώματος». Γεννήθηκαν στην Ελλάδα, αλλά στέριωσαν και έκαναν τις οικογένειές τους σε άλλη χώρα, στη Βουλγαρία. 64 χρόνια μετά το τέλος του Εμφυλίου Πολέμου ο Κώστας Τ. από την Καστοριά, ο Ζήσης Χ. από την Φλώρινα και ο Δημήτρης Τ. από τη Μάνη Διδυμοτείχου μιλούν για το χθες που ακόμη και σήμερα τους πληγώνει. «Με το παιδομάζωμα από την Καστοριά με πήγαν στην Τσεχοσλοβακία και από εκεί στην Βουλγαρία γιατί ήταν ο αδερφός μου εκεί. Με πήραν από την Καστοριά το 1948, ζούσα στο Ανθηρό. Οι γονείς μου δεν ήταν αντάρτες. Δούλευα ως εργάτης σε ένα άλλο χωριό και από εκεί μας πήραν. Ήμουν 18 ετών τότε, μας πήγαν στην Αλβανία, καθίσαμε ένα μήνα και μετά στην Τσεχοσλοβακία, έμεινα δέκα χρόνια εκεί, παντρεύτηκα ελληνίδα, του  «παιδομαζώματος» και αυτή και μετά πήγαμε και βρήκαμε  τον αδερφό μου στην Βουλγαρία. Τους γονείς μου δεν τους είδα ξανά γιατί δεν μας επέτρεπαν να έρθουμε τότε στην Ελλάδα. Πέθαναν οι γονείς μου, χωρίς να τους δω. Είχα στην Ελλάδα  έναν ακόμη αδερφό, ανταμώσαμε το 59, μετά από 15 ολόκληρα χρόνια.» δηλώνει ο Κώστας Τ.

Ο Ζήσης Χ. το 1949 βρέθηκε  στη Βουλγαρία μέχρι τότε ζούσε στο Αμύνταιο στην Φλώρινα. «Υποχρεωτικά έπρεπε να περάσουμε τα σύνορα, ο κόσμος τότε ήταν χωρισμένος στους δεξιούς και στους αριστερούς. Εγώ πολέμησα στο Βίτσι και στο Γράμμο στις τάξεις του Δημοκρατικού Στρατού. Έγιναν πολλές σφαγές και από την μια πλευρά και από την άλλη. Έγιναν λάθη και από τις δύο πλευρές, δεν έπρεπε να σκοτωθεί τόσος κόσμος, τσάμπα και βερεσέ. Περάσαμε στην Βουλγαρία, το καθεστώς ήταν σοσιαλιστικό, μας δέχτηκαν πολύ ωραία, βοήθησαν τα μικρά παιδιά, βοήθησαν κι εμάς, μας έδωσαν και σπίτια. Χάσαμε, όμως, την πατρίδά  μας. Χιλιάδες Έλληνες ξεριζώθηκαν, πήγαν στην Τσεχοσλοβακία, στη Ρωσία, στην Βουλγαρία. Έχω έρθει τρεις φορές στην Ελλάδα, είναι η πατρίδά μου, η Ελλάδα είναι Ελλάδα. Ήμουν 18 ετών όταν έφυγα, σήκωσα όπλο, όπως λέτε, γιατί τέτοιες ήταν οι περιστάσεις, έπρεπε να επιλέξεις, αριστερά ή δεξιά. Μετάνιωσα που έκανα αυτήν την επιλογή. Τα λάθη που έγιναν ήταν μεγάλα και το αίμα που χύθηκε πολύ.»

Ο Δημήτρης Τ. από την Μάνη Διδυμοτείχου, έφυγε στη Βουλγαρία με τον Εμφύλιο Πόλεμο, το 1948, σήμερα θυμάται  «ήμουν έντεκα χρονών, όλοι μαζί, με τον αδερφό μου και την αδερφή μου,  βρεθήκαμε στην Βουλγαρία, μας φιλοξένησε με ανοιχτές τις αγκαλιές. Εκείνοι έτρωγαν με δελτίο και για  μας, τα παιδιά των πολιτικών προσφύγων, είχε πάντοτε τροφή. Ο πατέράς μου πήρε μέρος στο αλβανικό μέτωπο, μετά στην αντίσταση ενάντια στους Γερμανούς, και μετά αντάρτης στον εμφύλιο. Επειδή απείχαν στις εκλογές, ο πατέράς μου και  ο θείος μου, που ήταν Γραμματέας του ΕΑΜ στο  χωριό, άρχισε το κυνηγητό από το λεγόμενο 101 Τάγμα. Τους θυμάμαι μαυροσκούφηδες, έτσι τους ονόμαζαν, ήρθανε κυκλώσανε το χωριό και αυτοί που δεν μπόρεσαν να φύγουν τους συλλάβανε.  Στα νεκροταφεία πιάσανε το θείο μου, είχε ένα πρόβλημα στο πόδι και δεν πρόλαβε να φύγει, τον χτυπούσαν με τον υποκόπανο κι εγώ έβλεπα τα αίματα να τρέχουν από το κεφάλί του, κοίταζα από το παραθυράκι του σπιτιού.» Στο ερώτημα δε πώς κρίνει σήμερα  την ιστορία του εμφυλίου απαντά: «Ο εμφύλιος πόλεμος εννοείται ότι είναι το χειρότερο πράγμα για ένα λαό, φέρνει το διχασμό και βρίσκει αντιμέτωπους πατέρα με γιο και αδερφό με αδερφό, υπήρχαν και τέτοιες περιπτώσεις που ο γιος έλεγε στον πατέρα: «Πατέρα μην πυροβολείς είμαι απέναντι». Χωρίστηκαν οικογένειες. Η μητέρά μου είναι 97 χρονών σήμερα, αλλά έμεινε χήρα  από το 48, ο πατέράς μου σκοτώθηκε 35 ετών. Ο Εμφύλιος πόλεμος ήταν λάθος μεγάλο. Ήρθαν αντιμέτωποι ο αδερφός με τον αδερφό, ή ο πατέρας με τον γιο. Πολλά θύματα, πολλές ταλαιπωρίες, όλο το βάρος έπεσε στις πλάτες του λαού.» Και ο Κώστας Τ. προσθέτει: «Εμφύλιος να μην υπάρξει ξανά άλλη φορά. Ο πόλεμος φέρνει μόνο δυσκολίες. Χειρότερο από τον Εμφύλιο δεν υπάρχει. Και οι δύο πλευρές έκαναν λάθη. Αν ήθελαν, θα μπορούσαν να τον είχα αποφύγει. Αισθάνομαι θύμα, ζω εξ αιτίας αυτού του γεγονότος σε ξένο κράτος.» Πρωταγωνιστές και θύματα μιας εποχής, που αν κάτι γνώριζε καλά, ήταν να χωρίζει και όχι να ενώνει. Σπαταλημένες ζωές και παιδικά όνειρα που δεν πρόλαβαν να γνωρίσουν καλά- καλά το χάδι των γονιών τους.